•

Atualizado Mar 23, 2026

•

6 páginas

Osnove racionalnih števil in njihove operacije

Racionalna števila so temelj matematike in jih uporabljamo vsak dan!... Mostrar mais

1 / 6

# Racionalna števila

## Pregled racionalnih števil

Racionalna števila so vsa števila, ki jih lahko zapišemo kot ulomek. Το
vključuje cela

Kaj so racionalna števila?

Predstavljaj si, da razrežeš pico na dele - to so racionalna števila! So vsa števila, ki jih lahko zapišeš kot ulomek $\frac{a}{b}$ , kjer sta $a$ in $b$ celi števili, $b$ pa ni enak 0.

V to skupino spadajo številke, s katerimi se srečuješ ves čas: -5 $ker je $-5 = \frac{-5}{1}$$ , 0,25 $ker je $0,25 = \frac{1}{4}$$ in seveda običajni ulomki kot $\frac{2}{3}$ .

Ulomek ima števec (število nad črto) in imenovalec (število pod črto). Imenovalec pove, na koliko delov razdeliš celoto, števec pa, koliko delov vzameš.

💡 Pomni si: Racionalna števila vključujejo tudi decimalna števila - končna kot 0,5 ali neskončna periodična kot 0,333...

Seštevanje in odštevanje ulomkov

Tukaj je glavno pravilo: ulomke lahko seštevaš samo, če imajo enak imenovalec! Če ga nimajo, moraš najti skupni imenovalec.

Postopek je preprost: najprej poiščeš najmanjši skupni večkratnik imenovalcev, nato razširiš vse ulomke na ta skupni imenovalec. Ko imaš enake imenovalce, sešteješ samo števce.

Poglej primer: $\frac{3}{4} + \frac{1}{6}$ . Najmanjši skupni imenovalec za 4 in 6 je 12. Prvi ulomek razširiš s 3, drugega z 2: $\frac{9}{12} + \frac{2}{12} = \frac{11}{12}$ .

⚠️ Pozor: Največja napaka je, da sešteješ števce in imenovalce kar tako! $\frac{1}{2} + \frac{1}{3}$ ni $\frac{2}{5}$ !

Množenje ulomkov

To je najlažja operacija z ulomki! Preprosto pomnožiš števec s števcem in imenovalec z imenovalcem: $\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = \frac{a \times c}{b \times d}$ .

Vendar preden začneš množiti, vedno poskusi krajšati! To ti prihrani delo z velikimi števili. Krajšaš lahko "navzkrižno" ali "navpično".

Primer: $\frac{4}{9} \times \frac{3}{8}$ . Najprej krajšaj: 4 in 8 deli s 4, 3 in 9 pa s 3. Dobiš $\frac{1}{3} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{6}$ .

💡 Super trik: Krajšanje pred množenjem je veliko lažje kot računanje $\frac{12}{72}$ in nato krajšanje!

Deljenje ulomkov

Deljenje je množenje z obratno vrednostjo! To je edino pravilo, ki si ga moraš zapomniti. Obratno vrednost ulomka $\frac{a}{b}$ je $\frac{b}{a}$ - preprosto zamenjaš števec in imenovalec.

Formula: $\frac{a}{b} \div \frac{c}{d} = \frac{a}{b} \times \frac{d}{c}$

Primer: $\frac{2}{5} \div \frac{3}{10}$ spremeniš v $\frac{2}{5} \times \frac{10}{3}$ . Nato krajšaš (5 in 10 s 5) in dobiš $\frac{2 \times 2}{1 \times 3} = \frac{4}{3} = 1\frac{1}{3}$ .

🎯 Zapomniti si: Deljenje z ulomkom = množenje z obrnjenim ulomkom!

Sestavljeni izrazi in vrstni red

Pri težjih nalogah moraš paziti na vrstni red operacij: oklepaji, potence, množenje/deljenje, seštevanje/odštevanje. To velja tudi za ulomke!

Če imaš v nalogi ulomke in decimalna števila, je najbolje, da vse pretvoriš v ulomke. Tako se izogneš napakam.

Primer: $1,25 \times \frac{2}{5} + 0,5 $. Pretvori v ulomke:$ \frac{5}{4} \times \frac{2}{5} + \frac{1}{2}$. Najprej množiš, potem seštevaš.

🔥 Pro nasvet: Če imaš negativne ulomke, veljajo ista pravila kot za pozitivne in negativne številke!

Nasveti za uspeh

Krajšaj, kdarkoli lahko! To je tvoj najboljši prijatelj pri računanju z ulomki. Manjša števila pomenijo manj napak in lažje računanje.

Pri dvojnih ulomkih (ulomek v števcu ali imenovalcu) ulomkovo črto spremeni v deljenje: $\frac{\frac{2}{3}}{\frac{4}{5}} = \frac{2}{3} \div \frac{4}{5}$ .

Predznaki so pomembni! $(-\frac{1}{3}) \times (-\frac{1}{2}) = +\frac{1}{6}$ . Negativno krat negativno je pozitivno.

🏆 Zlato pravilo: Če nisi prepričan o rezultatu, preveri z decimalnimi števili ali z risbo!

Achamos que você nunca perguntaria...

O que é o assistente de IA da Knowunity?

Nosso companheiro de IA foi criado especificamente para atender às necessidades dos estudantes. Com base nos milhões de conteúdos que temos na plataforma, podemos oferecer respostas realmente relevantes e significativas. Mas não se trata apenas de respostas, o companheiro também está aqui para guiar você pelos desafios diários de aprendizado, com planos de estudo personalizados, quizzes ou conteúdos no chat e 100% de personalização com base nas suas habilidades e desenvolvimentos.

Onde posso baixar o app da Knowunity?

Pode descarregar a aplicação na Google Play Store e na Apple App Store.

Como posso receber meu pagamento? Quanto posso ganhar?

Sim, tem acesso gratuito ao conteúdo da aplicação e ao nosso companheiro de IA. Para desbloquear determinadas funcionalidades da aplicação, pode adquirir o Knowunity Pro.

Conteúdos mais populares de Matematika

Potence in koreni

Učenci se bodo naučili računati s potencami z naravnimi in celimi eksponenti ter spoznali pravila za računanje z njimi. Obravnavali bodo kvadratne in kubične korene ter delno korenjenje in racionalizacijo imenovalca.

Osnove racionalnih števil in njihove operacije

Kaj so racionalna števila?

Seštevanje in odštevanje ulomkov

Množenje ulomkov

Deljenje ulomkov

Sestavljeni izrazi in vrstni red

Nasveti za uspeh

Achamos que você nunca perguntaria...

O que é o assistente de IA da Knowunity?

Onde posso baixar o app da Knowunity?

Como posso receber meu pagamento? Quanto posso ganhar?

Conteúdos mais populares de Matematika

Potence in koreni

Potence in koreni

Algebrski ulomki

Kotne funkcije v pravokotnem trikotniku in na enotski krožnici

Kombinatorika

Potence

Polinomi in njihove lastnosti

ENAČBE

Razstavljanje izrazov

Conteúdos mais populares

Potence in koreni

Časi (ponovitev in poglobljeno)

Potence in koreni

Algebrski ulomki

Biologija; uvod v biologijo in genetika

Kotne funkcije v pravokotnem trikotniku in na enotski krožnici

Kombinatorika

Geografija; Slovenija

Zgodovina; 1. svetovna vojna, Oktobrska revolucija

Não encontrou o que procurava? Explore outras matérias.

Avaliações dos nossos usuários. Eles gostaram de tudo — e você também vai gostar.

4.6/5

4.7/5

Osnove racionalnih števil in njihove operacije

Cadastre-se para ver o conteúdoÉ grátis!

Kaj so racionalna števila?

Cadastre-se para ver o conteúdoÉ grátis!

Seštevanje in odštevanje ulomkov

Cadastre-se para ver o conteúdoÉ grátis!

Množenje ulomkov

Cadastre-se para ver o conteúdoÉ grátis!

Deljenje ulomkov

Cadastre-se para ver o conteúdoÉ grátis!

Sestavljeni izrazi in vrstni red

Cadastre-se para ver o conteúdoÉ grátis!

Nasveti za uspeh

Achamos que você nunca perguntaria...

O que é o assistente de IA da Knowunity?

Onde posso baixar o app da Knowunity?

Como posso receber meu pagamento? Quanto posso ganhar?

Conteúdos mais populares de Matematika

Potence in koreni

Potence in koreni

Algebrski ulomki

Kotne funkcije v pravokotnem trikotniku in na enotski krožnici

Kombinatorika

Potence

Polinomi in njihove lastnosti

ENAČBE

Razstavljanje izrazov

Conteúdos mais populares

Potence in koreni

Časi (ponovitev in poglobljeno)

Potence in koreni

Algebrski ulomki

Biologija; uvod v biologijo in genetika

Kotne funkcije v pravokotnem trikotniku in na enotski krožnici

Kombinatorika

Geografija; Slovenija

Zgodovina; 1. svetovna vojna, Oktobrska revolucija

Não encontrou o que procurava? Explore outras matérias.

Avaliações dos nossos usuários. Eles gostaram de tudo — e você também vai gostar.

4.6/5

4.7/5